Αν ανοίξετε τον υπολογιστή σας και ακούσετε από το δίσκο έναν ασυνήθιστο θόρυβο τότε κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για μηχανική βλάβη.
Για παράδειγμα οι βλάβες που σχετίζονται με τις κεφαλές ανάγνωσης/εγγραφής συνδέονται συνήθως με συγκεκριμένους ήχους:
είτε με ένα κλικ κλακ που δηλώνει τις αποτυχημένες προσπάθειες των κυκλωμάτων του δίσκου να τοποθετήσουν την κεφαλή σε ένα σημείο είτε με ένα μεταλλικό θόρυβο που δηλώνει την ολίσθηση των κεφαλών πάνω στις περιστρεφόμενες μεταλλικές πλάκες στο εσωτερικό του σκληρού.
Το ίδιο άσχημα είναι τα πράγματα όταν αστοχούν οι εσωτερικοί κινητήρες του σκληρού δίσκου οπότε είτε οι μεταλλικές πλάκες (platters) δεν περιστρέφονται καθόλου και ο δίσκος είναι σιωπηλός είτε περιστρέφονται με μία ανομοιόμορφη ταχύτητα και ακούγεται ένα ανεπαίσθητο σφύριγμα.
Στην περίπτωση που αδυνατείτε να καταλάβετε αν ο δίσκος λειτουργεί αγγίξτε την εξωτερική επιφάνειά του.
Αν διαπιστώσετε ότι είναι ζεστή σημαίνει ότι ο δίσκος είναι σε κατάσταση λειτουργίας.
Αν το BIOS δεν αναγνωρίζει το δίσκο παρ' όλο που έχετε ορίσει σωστά τις παραμέτρους του δοκιμάζοντας επιπλέον και τη λειτουργία αυτόματης αναγνώρισης και δεν διακρίνετε τουλάχιστον διά της ακοής κάποια μηχανική βλάβη τότε το πρόβλημα έχει να κάνει κατά πάσα πιθανότητα με τα ηλεκτρονικά του δίσκου.
Δοκιμάστε να τον εγκαταστήσετε σε έναν υπολογιστή που γνωρίζετε ότι λειτουργεί.
Αν το BIOS τον αναγνωρίσει τότε τα δεδομένα σας δεν απειλούνται.
Απλώς το πρόβλημα αφορά τον controller του αρχικού PC.
Αν το BIOS του δεύτερου PC δεν αναγνωρίσει το δίσκο τότε η ευθύνη βαρύνει τα ηλεκτρονικά του (πλακέτα).

Προβλήματα στο software

Αν το BIOS αναγνωρίζει το δίσκο αλλά το λειτουργικό σύστημα αδυνατεί να αποκτήσει πρόσβαση στα δεδομένα τότε το πρόβλημα οφείλεται μάλλον στο software. Τα συμπτώματα σε μία τέτοια περίπτωση ποικίλλουν ανάλογα με το είδος του προβλήματος και το λειτουργικό σύστημα: ο υπολογιστής κολλάει μετά την εκκίνηση ή εμφανίζει μήνυμα ότι το boot είναι αδύνατο από το δίσκο τα Windows φορτώνουν την αρχική εικόνα τους και μετά κολλούν το Linux αντιδρά με πανικό στον πυρήνα κ.ο.κ.
Αν το πρόβλημα δεν έχει να κάνει με το boot partition αλλά με ένα άλλο partition ή δίσκο του συστήματος τότε εκδηλώνεται σε κάθε προσπάθεια πρόσβασης στον προβληματικό δίσκο ή partition.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις χρήσιμα αποδεικνύονται τα προγράμματα ανάκτησης δεδομένων.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για παράδειγμα το freeware PC Inspector File Recovery
της Convar (www.convar.com) ή το πολύ καλό επαγγελματικό πακέτο EasyRecovery Professional της Ontrack (www.ontrack.com).
Τα συγκεκριμένα εργαλεία λειτουργούν συνήθως μόνο με τα πιο διαδεδομένα συστήματα αρχείων (FAT/FAT32/NTFS) χωρίς να είναι σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλα συστήματα αρχείων όπως το αντίστοιχο των Unix/Linux (αυτό με επιφύλαξη γιατι δεν γνωρίζω τι θα προσφέρουν οι νέες εκδόσεις).

Βοήθεια από τους επαγγελματίες

Για τις δύσκολες περιπτώσεις όταν δηλαδή ο σκληρός δίσκος είναι νεκρός υπάρχει η λύση των εταιρειών που ειδικεύονται στην ανάκτηση δεδομένων.
Ανάμεσα στις πλέον αξιόπιστες εταιρείες του χώρου οι οποίες προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε αρκετές χώρες της Ευρώπης συμπεριλαμβάνονται οι CBL Convar Ibas Kroll Ontrack και Vogon.
Αυτές οι εταιρείες χρησιμοποιούν άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό και ειδικούς αποστειρωμένους θαλάμους όπου ανοίγουν τους δίσκους για την αφαίρεση τον καθαρισμό και την ανάγνωση των δεδομένων από τις μεταλλικές πλάκες.
Μια τέτοια ελληνική εταιρεία είναι η Supertron (www.recovery.gr 210-5065 049).
Η χρέωση για τις παρεχόμενες υπηρεσίες της γίνεται ανάλογα με τα ανακτώμενα GB
Στις συχνότερες αιτίες αστοχίας ενός δίσκου συγκαταλέγονται το κάψιμο του τροφοδοτικού και οι απότομες διακυμάνσεις της τάσης του ρεύματος συχνό φαινόμενο σε αρκετές περιοχές της επαρχίας και όχι μόνο.
Τα προβλήματα που αφορούν στις κεφαλές του δίσκου αν και δεν είναι ιδιαίτερα συχνά αντιμετωπίζονται περίπου στο 90% των περιπτώσεων.

Στατιστική και αιτίες του κακού

Οι λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια των δεδομένων ενός σκληρού δίσκου είναι ποικίλοι.
Τη μερίδα του λέοντος με 66% ειδική στην ανάκτηση απολεσθέντων δεδομένων την έχουν οι βλάβες στο hardware: προβλήματα στα ηλεκτρονικά κυκλώματα του δίσκου ή μια χαλασμένη κεφαλή ανάγνωσης/ εγγραφής αποτελούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Στις ζημιές του hardware συγκαταλέγονται και αυτές που οφείλονται σε κακομεταχείριση από το χρήστη (π.χ. πτώση από ύψος πτώση καφέ κ.λπ.).
Στους ιούς οφείλεται μόνο το 3% των περιπτώσεων που οδηγούν σε απώλεια των αρχείων σας.
Τα κλασικά λάθη χρηστών όπως είναι η ακούσια διαγραφή αρχείων ή το format ενός σκληρού δίσκου ανέρχονται στο 10%.
Τα προβλήματα που δημιουργούνται από το software κρέμασμα εφαρμογών μπλε οθόνες στα Windows κ.λπ. καταλαμβάνουν το 12% και προκαλούν ζημιές στις δομές των αρχείων και των καταλόγων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των εταιρειών ανάκτησης δεδομένων οι σύγχρονοι σκληροί δίσκοι με τις υψηλές τους πυκνότητες δεδομένων είναι περισσότερο ανθεκτικοί σε σχέση με τα παλαιότερα μοντέλα.
Η βασική αιτία γι' αυτό είναι ο μειωμένος αριθμός των platters.

Λιγότερα platters μεταφράζονται σε λιγότερες κεφαλές ανάγνωσης/εγγραφής λιγότερα κινούμενα μηχανικά μέρη και κατ' επέκταση μικρότερη πιθανότητα αστοχίας τους.
Ανάμεσα στις πιο συχνές βλάβες που εμφανίζονται στους σκληρούς δίσκους των φορητών υπολογιστών συγκαταλέγονται αυτές που έχουν σχέση με την πτώση ή την υπερθέρμανσή τους.
Αν ένα notebook πέσει από ψηλά στο πάτωμα το πιο πιθανό είναι να πέσει με την πίσω πλευρά. Με αυτό τον τρόπο ο σκληρός δίσκος δέχεται ένα οριζόντιο σοκ το οποίο δημιουργεί ταλαντώσεις στο εσωτερικό του μετατοπίζοντας τις μεταλλικές πλάκες.
Το αποτέλεσμα είναι οι μαγνητικές κεφαλές να μην μπορούν να κεντραριστούν πάνω στα platters και να είναι αδύνατη η ανάγνωση των δεδομένων.

Τα... ανορθόδοξα μέτρα

Αν δεν διαθέτετε το χρόνο και τα χρήματα για να στείλετε το δίσκο σας σε κάποια από τις εταιρείες που ειδικεύονται στην ανάκτηση δεδομένων μπορείτε να εφαρμόσετε μερικά από τα μέτρα που θα διαβάσετε στη συνέχεια.
Προτού προχωρήσετε στην εφαρμογή τους να έχετε υπόψη ότι ενδέχεται να χάσετε για πάντα τα δεδομένα σας ή ότι είναι πιθανό να χειροτερέψετε την κατάσταση.
Προχωρήστε λοιπόν με δική σας ευθύνη.

Παγώστε τον..
Αν ο δίσκος σας δεν λειτουργεί τυλίξτε τον σε μία αντιστατική θήκη παρόμοια με εκείνη της συσκευασίας του όταν τον αγοράσατε.
Στη συνέχεια τοποθετήστε τον μέσα σε μία αδιάβροχη σακούλα και αφήστε τον στην κατάψυξη για 30-60 λεπτά.
Ακολούθως συνδέστε τον με το PC και μεταφέρετε άμεσα αν είναι δυνατόν όλα τα δεδομένα σε καινούργιο δίσκο.
Η αρχή που κρύβεται πίσω από αυτή τη λύση είναι η συστολή των μετάλλων κατά την ψύξη τους κάτι που σημαίνει ότι τα platters συρρικνώνονται αυξάνοντας τη δυνατότητα ανάγνωσης των κεφαλών.

Πετάξτε τον..
Αν ο σκληρός δίσκος δεν κάνει καθόλου θόρυβο και αν ακουμπώντας την εξωτερική μεταλλική επιφάνειά του δεν νιώθετε κάποια ταλάντωση προερχόμενη από το εσωτερικό του τότε μάλλον οι κεφαλές έχουν κολλήσει στην επιφάνεια των platters.
Ίσως καταφέρετε έστω προσωρινά να τις ξεκολλήσετε αφήνοντάς τον να πέσει από κάποιο ύψος (10-20cm) πάνω σε λεπτό χαλί.
Αν ο δίσκος λειτουργήσει μεταφέρετε όλα τα δεδομένα σας από αυτόν και μην τον
ξαναχρησιμοποιήσετε.

Χτυπήστε τον..
Ένας άλλος τρόπος που μπορεί να φέρει αποτέλεσμα σε ένα νεκρό σκληρό δίσκο είναι να τον χτυπήσετε επιφανειακά με την πλαστική λαβή ενός κατσαβιδιού.
Αν δεν έχετε αποτέλεσμα δοκιμάστε να τον χτυπήσετε συνδέοντάς τον στο PC ένα δύο δευτερόλεπτα μετά την εκκίνησή του.
Αν είναι απαραίτητο χτυπήστε τον με λίγο περισσότερη ένταση.
Καλό είναι να κάνετε όλα τα παραπάνω συνδέοντας τον προβληματικό δίσκο με ένα PC που είστε σίγουροι ότι λειτουργεί σωστά ώστε να μεταφέρετε άμεσα τα δεδομένα σας διότι υπάρχει περίπτωση ο προβληματικός δίσκος να λειτουργήσει μόνο μία φορά.

Θυσιάστε έναν άλλο ίδιο δίσκο..
Αν διαθέτετε μοντέλο ίδιο με αυτό του σκληρού δίσκου που έχει αστοχήσει ίσως καταφέρετε να τον επαναφέρετε αντιμεταθέτοντας τις ηλεκτρονικές πλακέτες τους.
Αν καταφέρετε να διαβάσετε τα δεδομένα βάλτε τις πλακέτες στις αρχικές θέσεις τους. Έχετε υπόψη ότι με αυτό τον τρόπο υπάρχει πιθανότητα να χαλάσετε και το δεύτερο δίσκο.
Ανεξάρτητα από τον τρόπο που θα επιλέξετε για την επαναφορά των δεδομένων σας είναι σημαντικό να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας.
Και αυτό διότι τις περισσότερες φορές όποια βασανιστήρια και αν έχει υποστεί ο σκληρός δίσκος τα δεδομένα παραμένουν ανέπαφα μέχρι να γραφτεί κάτι άλλο από πάνω τους ή κάτι να καταστρέψει την επιφάνεια των platters.
Σίγουρα η αστοχία ενός σκληρού δίσκου αποτελεί μεγάλο πρόβλημα το οποίο μπορείτε να αντιμετωπίσετε εάν καθορίσετε πόσο σημαντικά είναι τα αρχεία που ενδέχεται να χάσετε και πόσα λεφτά είστε διατεθειμένοι να δαπανήσετε για να τα ανακτήσετε.

Ανάκτηση αρχείων με το EasyRecovery Professional
(http://www.ontrack.com/easyrecoveryprofessional/)

Με την καρτέλα Disk Diagnostics που περιέχει μια πλειάδα διαφορετικών εργαλείων μπορείτε να πάρετε γρήγοραμια εικόνα για την κατάσταση του σκληρού δίσκου σας.
Με το εργαλείο DriveTests εξετάζετε τη φυσική ακεραιότητα του δίσκου με το SMARTTests (SMART=Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology) προβλέπετε ένα πιθανό φυσικό πρόβλημα του δίσκου προτού εμφανιστεί ώστε να πάρετε τα μέτρα σας ενώ με το PartitionTests εξετάζετε την ακεραιότητα των partitions.

Διάφορα εργαλεία ανάκτησης που χρησιμοποιούν απλούς αυτοματοποιημένους wizards συμπεριλαμβάνονται στην καρτέλα Data Recovery.
Με το εργαλείο DeletedRecovery βρίσκετε και ανακτάτε αρχεία που διαγράψατε κατά λάθος με το FormatRecovery ανακτάτε δεδομένα από ένα partition που “φορμάρατε” κατά λάθος με το RawRecovery διαπιστώνετε τι συμβαίνει όταν η βλάβη αφορά αρκετά partitions ενώ με το EmergencyDiskette δημιουργείτε μία bootable δισκέτα για τις περιπτώσεις που το λειτουργικό δεν εκκινεί από το σκληρό δίσκο.

Για την επιδιόρθωση αρχείων του Microsoft Office μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα εργαλεία της καρτέλας FileRepair.
Όλα τα εργαλεία έχουν τα ίδια βασικά χαρακτηριστικά δεν προκαλούν ζημιά στο δίσκο και χρησιμοποιούν έναν πλήρως αυτοματοποιημένο wizard που απλοποιεί σημαντικά την ανάκτηση των δεδομένων.